Johns Hopkins araştırmacıları, uzun süredir etkisiz sanılan GluD ailesi proteinlerinin beyinde gerçek bir anahtar görevi gördüğünü gösterdi. Bu keşif, anksiyete, şizofreni ve hareket bozukluklarına yönelik daha hedefli ilaç geliştirme yolları açabilir.
Johns Hopkins Medicine’den bir ekip, delta-tipi iyonotropik glutamat reseptörleri (GluD) olarak adlandırılan ve uzun süre büyük ölçüde ‘dormant’ kabul edilen bir protein sınıfının beyinde aktif bir rol oynadığını buldu. Araştırmacılar, GluD’lerin aktivitesini hem artırıp hem de azaltmaya izin verebilecek ilaç hedefleri olabileceğini; bunun da psikiyatrik hastalıklar ve belirli nörolojik bozukluklar için yeni tedavi stratejileri anlamına geldiğini belirtiyor.
Araştırmada ekip, GluD’lerin yapısını çözmek için kriyo-elektron mikroskopi (cryo-EM) kullandı ve proteinlerin merkezinde iyon kanalı taşıdığını gösterdi. Bu kanal, yüklü parçacıkların taşınmasını sağlayarak GluD’lerin nörotransmitterlerle etkileşimini ve sinaps oluşumunu düzenliyor; yani GluD’ler sinapsların kurulması ve hücreler arası iletişimde doğrudan etkili.
Bulgunun klinik çıkarımları dikkat çekici: cerebellar ataksi gibi bazı hareket bozukluklarında GluD’ler uyarı olmaksızın aşırı aktif hale gelir — bu durumda tedavi, aşırı aktiviteyi engelleyen moleküller geliştirmek olabilir. Öte yandan şizofreni gibi durumlarda GluD aktivitesi düşük gözlemlendi; bu tür hastalıklar içinse GluD aktivitesini artıran ilaçlar hedeflenebilir. Ayrıca GluD’lerin sinapsları düzenlemesi, yaşlanma ve hafıza kaybı açısından da potansiyel uygulamalar sunuyor.
Çalışma Nature‘da yayımlandı ve Johns Hopkins Üniversitesi keşfi ölçme teknikleri için bir patent başvurusu yaptı. Araştırmacılar arasında Edward Twomey, Haobo Wang, Fairine Ahmed, Jeffrey Khau ve Anish Kumar Mondal bulunuyor; çalışma Ulusal Sağlık Enstitüleri (NIH) ve diğer fon sağlayıcıların desteğiyle gerçekleştirildi. Ekip gelecekte ilaç şirketleriyle iş birliği yaparak GluD’leri hedefleyen daha spesifik tedaviler geliştirmeyi hedefliyor.
Kaynaklar ve Bağlantılar:
- www.hopkinsmedicine.org/news/newsroom/news-releases/2025/09/scientists-find-potential-new-drug-target-for-psychiatric-and-neurological-disorders
- dx.doi.org/10.1038/s41586-025-09610-x
- www.sciencedaily.com/releases/2026/01/260118233607.htm
