Uluslararası Uzay İstasyonu’nda (ISS) gerçekleştirilen çalışmada, bakterileri enfekte eden T7 fajı E. coliyi yine enfekte edebildi; ancak mikrogravitede enfeksiyon dinamikleri ve evrimsel yollar Dünya’dakinden farklı gelişti. Elde edilen genetik değişimler, uzay koşullarında fajların bağlanma yeteneklerini ve bakterilerin savunma stratejilerini değiştirdi.
Araştırmacılar Dünya’da ve ISS’de aynı koşullarda tutulan E. coli örneklerini T7 adı verilen bakteriyofaj ile karşılaştırdı. Sonuçlar, uzayda enfeksiyonun başlangıçta geciktiğini, ancak fajın zamanla hücreleri enfekte etmeye devam ettiğini gösterdi. Buna rağmen mikrogravite, virüs–konak etkileşimlerinin fiziksel ve fizyolojik yönlerini değiştirerek farklı evrimsel yollar açtı.
Genom dizilemeleri, ISS örneklerinde faj ve bakteride Dünya örneklerine kıyasla farklı mutasyon paternleri ortaya çıktığını ortaya koydu. Özellikle fajların reseptör bağlayıcı proteinlerinde oluşan belirli değişikliklerin, bakteri yüzeyindeki reseptörlere bağlanma ve enfekte etme yeteneğini güçlendirebileceği görüldü. Öte yandan ISS’deki E. coli suşları, faj saldırılarına karşı koruyucu olabilecek ve mikrogravitenin getirdiği çevre şartlarında hayatta kalmayı artırabilecek mutasyonlar biriktirdi.
Araştırmacılar, reseptör bağlayıcı proteindeki değişiklikleri yüksek verimli bir yöntem olan “deep mutational scanning” ile detaylı inceledi ve mikrograviteli koşullarda ortaya çıkan varyantların, Dünya’da idrar yolu enfeksiyonlarına neden olan ve normalde T7’ye dirençli E. coli suşlarına karşı artmış etkiye sahip olabileceğini gösteren deneyler yaptılar. Bu bulgu, uzay ortamında gözlenen adaptasyonların Dünya’daki ilaç dirençli patojenlerle mücadele edecek faj tasarımına ilham verebileceğini işaret ediyor.
Çalışma Phil Huss ve meslektaşları tarafından yürütülüp PLOS Biology‘de yayımlandı. Yazarlar, “Space fundamentally changes how phages and bacteria interact: infection is slowed, and both organisms evolve along a different trajectory than they do on Earth,” diyerek mikrogravitinin etkileşimi nasıl yeniden şekillendirdiğini vurguluyorlar. Makaleye erişim için: https://plos.io/4q4S9AO ve DOI: 10.1371/journal.pbio.3003568.
Kaynaklar ve Bağlantılar:
- PLOS press materials / ScienceDaily summary: https://www.sciencedaily.com/releases/2026/01/260118064637.htm
- PLOS Biology makalesi (Huss et al., 2026): https://doi.org/10.1371/journal.pbio.3003568
- Açık erişim sürümü: https://plos.io/4q4S9AO
