Aarhus Üniversitesi araştırmacıları, interstelar toz yüzeylerinde basit aminoasitlerin peptitlere bağlandığını laboratuvarda yeniden yaratarak gösterdi. Bulgular, protein öncüllerinin gezegen oluşumundan çok önce uzayda üretilebileceğini ve yaşam için gerekli moleküllerin evrende yaygın olabileceğini düşündürüyor.
Aarhus Üniversitesi ve Macaristan’daki HUN-REN Atomki’de yürütülen deneylerde araştırmacılar, yıldızlararası toz bulutlarının aşırı soğuk ve seyrek koşullarını laboratuvarda yeniden yarattı. Deney düzeneğinde basit bir aminoasit olan glisin, toz benzeri yüzeylere yerleştirildi ve iyon hızlandırıcı ile simüle edilmiş kozmik ışınlara maruz bırakıldı. Araştırmacılar, glisin moleküllerinin birbirine bağlanarak kısa peptit zincirleri ve su ürettiğini tespit etti.
Peptit oluşumu uzayda
Peptitler, aminoasitlerin bağlanmasıyla oluşan kısa zincirlerdir ve birçok peptidin birleşmesi proteinleri meydana getirir. Ekip, enerjiye maruz kalan aminoasitlerin toz yüzeylerinde birbirleriyle reaksiyona girerek peptit oluşturduğunu ve bu sürecin su açığa çıkardığını rapor ediyor. Bu tür reaksiyonların su içermeyen ve çok düşük sıcaklıklarda gerçekleşmesi, peptit oluşumunun yalnızca gezegenlerdeki ılık, sıvı ortamlarla sınırlı olmadığını gösteriyor.
Bu sonuçlar, yıldız ve gezegen oluşumundan önce bile karmaşık organik moleküllerin yaygın şekilde bulunabileceğini öne sürüyor. Yıldızlararası bulutlar çöktükçe bu moleküller yeni oluşan gezegenlere taşınabilir; uygun koşullar oluştuğunda ise daha ileri önbiyotik (yaşam öncesi) kimyaya katkıda bulunabilirler. Araştırmacılar yine de bunun yaşamın nasıl başladığını doğrudan açıklamadığını, ancak gerekli bileşenlerin evrende daha yaygın olabileceğine işaret ettiğini vurguluyor.
Çalışma, Nature Astronomy’de yayımlandı ve Center for Interstellar Catalysis (InterCat) ekibi, zar yapıları, nükleobazlar ve nükleotidler gibi diğer yaşam bileşenlerinin de benzer yollarla oluşup oluşmadığını araştırmaya devam ediyor. Makalede baş yazarlar arasında Alfred Thomas Hopkinson ve Sergio Ioppolo bulunuyor; deneyler HUN-REN Atomki’deki iyon hızlandırıcı desteğiyle gerçekleştirildi.
Kaynaklar ve Bağlantılar:
- Hopkinson, A.T., Wilson, A.M., Pitfield, J. et al. An interstellar energetic and non-aqueous pathway to peptide formation. Nature Astronomy (2026). DOI: https://doi.org/10.1038/s41550-025-02765-7
- Aarhus University press release: Life’s chemistry may begin in the cold darkness of space (Jan 21, 2026) — https://www.sciencedaily.com/releases/2026/01/260121034125.htm
- HUN-REN Atomki — ion accelerator facility used to simulate cosmic-ray processing
- Center for Interstellar Catalysis (InterCat), funded by The Danish National Research Foundation — ongoing studies on prebiotic molecules
