Yeni bir bilimsel derleme, yaban mersini tüketiminin özellikle damar fonksiyonlarını iyileştirebileceğine dair en güçlü kanıtların olduğunu bildiriyor. İncelenen çalışmalar; kan basıncı, kolesterol, kan şekeri, bağırsak sağlığı ve bazı bilişsel ölçütlerde de umut verici sonuçlara işaret ediyor.
Bilim insanlarının yayımladığı kapsamlı bir derleme, onlarca yıldır biriken verileri bir araya getirerek yaban mersini (özellikle “wild blueberry/lowbush blueberry”) tüketiminin kardiyometabolik sağlıkla ilişkisini mercek altına aldı. Kardiyometabolik sağlık; damarların işlevi, kan basıncı, kan yağları (kolesterol ve trigliseritler) ve kan şekeri gibi ölçütleri kapsıyor.
Derleme, Critical Reviews in Food Science and Nutrition dergisinde yayımlandı ve Wild Blueberry Association of North America (WBANA) tarafından Maine’de (ABD) düzenlenen uzman sempozyumunun ardından hazırlandı. Yazarlar, son 24 yılda dört ülkede yürütülen ve yaban mersininin kardiyometabolik etkilerini doğrudan inceleyen 12 insan klinik çalışmasını değerlendirdiklerini; ayrıca ilgili çok sayıda klinik ve mekanistik çalışmayı da taradıklarını belirtiyor.
Yaban mersini: en net bulgu damar fonksiyonu
İncelemeye göre en tutarlı ve güçlü kanıt, damar fonksiyonunda (endotel işlevi) iyileşme yönünde. Bazı çalışmalarda tek porsiyonun ardından saatler içinde ölçülebilen değişimler görülürken, bazı araştırmalarda düzenli tüketimin haftalar ya da aylar içinde fayda sağlayabildiği rapor ediliyor. Kan basıncı, kan yağları ve kan şekeri kontrolünde de “cesaret verici” sonuçlar var; ancak yazarlar bu alanlarda daha büyük ve daha iyi kontrollü klinik denemelere ihtiyaç olduğunun altını çiziyor.
Derleme, bağırsak mikrobiyomunun olası rolüne de dikkat çekiyor. Yaban mersinindeki lif ve polifenollerin büyük kısmı ince bağırsakta sınırlı ölçüde emiliyor; kalan bölüm kolona ulaşıp bağırsak bakterileri tarafından farklı bileşiklere dönüştürülüyor. Bu metabolitlerin kana karışarak etkilerin bir bölümünü açıklayabileceği düşünülüyor. Örneğin derlemede yer verilen altı haftalık bir klinik çalışmada, günde 25 gram dondurularak kurutulmuş yaban mersini tozu tüketen yetişkinlerde yararlı Bifidobacterium türlerinde artış bildirildi.
Bunun yanı sıra yaşlı yetişkinlerde yapılan bazı müdahale çalışmalarında, yaban mersini tüketimiyle düşünme hızı ve bellek gibi bilişsel ölçütlerde iyileşmeler raporlandı. Yazarlar, sonuçların kişinin başlangıçtaki sağlık durumu, ilaç kullanımı, genel beslenme düzeni ve mikrobiyom farklılıkları gibi etkenlere göre değişebileceğini vurguluyor. Çalışmalarda gerçekçi porsiyonlarla fayda görüldüğü ve bunun pratikte günde yaklaşık 1 su bardağı yaban mersinine karşılık geldiği belirtiliyor.
Kaynaklar ve Bağlantılar:
- ScienceDaily — Wild Blueberry Association of North America: https://www.sciencedaily.com/releases/2026/01/260127112125.htm
- Journal DOI: 10.1080/10408398.2025.2610406
