Yeşil çay üzerine yapılan kapsamlı bir derleme, düzenli çay tüketiminin kalp-damar sağlığı, metabolizma ve yaşlanmayla ilişkili bazı risklerle bağlantılı olabileceğini gösteriyor. Ancak araştırmacılar, özellikle şekerli şişelenmiş ve bubble çay gibi ürünlerin yeşil çay faydalarını gölgeleyebileceği uyarısı yapıyor.
Camellia sinensis yapraklarından üretilen çay, yüzyıllardır tüketiliyor; günümüzde ise sağlık etkileri en çok araştırılan içeceklerden biri. Beverage Plant Research dergisinde yayımlanan kapsamlı bir derleme, özellikle yeşil çay tüketiminin kalp-damar hastalıkları, obezite, diyabet ve bazı kanser türleriyle ilişkili risklerin daha düşük olmasıyla bağlantılandığını aktarıyor.
Yeşil çay kalp ve metabolizmada öne çıkıyor
Derlemeye göre yeşil çay, kan basıncını ve kolesterol göstergelerini olumlu yönde etkileyebilecek bulgularla öne çıkıyor. Ayrıca büyük ölçekli kohort çalışmaları, düzenli çay tüketen kişilerde tüm nedenlere bağlı ölüm riskinin ve kalp-damar hastalıkları sıklığının daha düşük görülebildiğini bildiriyor. Obezitesi olan bireylerde yeşil çaydaki kateşinler (polifenol türü antioksidanlar) üzerinden kilo kontrolü ve metabolik belirteçlerde iyileşme olasılığına işaret eden veriler de bulunuyor.
İş sadece kalp ve kilo yönetimiyle sınırlı değil. Araştırmacılar, düzenli çay tüketiminin özellikle yaşlı yetişkinlerde bilişsel gerilemenin daha düşük oranlarıyla ve Alzheimer hastalığıyla ilişkilendirilen bazı biyobelirteçlerin daha olumlu seyriyle bağlantılı olabileceğini vurguluyor. Buna ek olarak, kateşinlerin yaşa bağlı kas kaybını yavaşlatmaya yardımcı olabileceği; böylece güç ve fiziksel işlevin korunmasına katkı sunabileceği değerlendiriliyor.
Öte yandan derleme, “çay” adı altında satılan her ürünün aynı profile sahip olmadığı konusunda uyarıyor. Şişelenmiş çaylar ve bubble çaylar; eklenmiş şeker, yapay tatlandırıcılar ve koruyucular içerebildiği için olası faydaları zayıflatabilir. Yazarlar ayrıca çayda pestisit kalıntıları, ağır metaller ve mikroplastikler gibi kirleticilere dair tartışmaları da not ediyor: Tipik tüketim düzeylerinde çoğu kişi için büyük bir risk beklenmese de uzun süre çok yüksek tüketimde konu daha önemli hale gelebilir. Bir diğer nokta da çayın, özellikle bitkisel kaynaklı demir (non-heme iron) ve kalsiyum emilimini azaltabilmesi; bu nedenle bazı beslenme düzenlerine sahip kişilerde zamanlamanın önem kazanması.
Sonuç olarak çalışma, en net fayda profilinin “geleneksel, taze demlenmiş” çayda görüldüğünü; işlenmiş ve şekerli seçeneklerde ise ölçülülüğün kritik olduğunu söylüyor. Araştırmacılar, farklı çay türleri arasındaki farkları, uzun dönemli etkileri ve olası kirleticilerin rolünü daha iyi anlamak için yeni çalışmalara ihtiyaç bulunduğunu da ekliyor.
Kaynaklar ve Bağlantılar:
- ScienceDaily – Maximum Academic Press: https://www.sciencedaily.com/releases/2026/01/260127112132.htm
- Yang, M., Zhou, L., Kan, Z., Fu, Z., Zhang, X., Yang, C. S. (2025). Beneficial health effects and possible health concerns of tea consumption: a review. Beverage Plant Research. DOI: https://doi.org/10.48130/bpr-0025-0036
