Hızla yaşlanan Afrika turkuaz killifish üzerinde yapılan çalışma, SGLT2 ilaçlarının böbrek yaşlanmasının izlerini belirgin biçimde azalttığını gösterdi. Bulgular, bu ilaçların insanlarda böbrek ve kalp korumasını kan şekeri kontrolünün ötesinde nasıl sağladığını açıklamaya yardımcı oluyor.
Kidney International’da yayımlanan yeni bir çalışma, SGLT2 inhibitörleri olarak bilinen diyabet ilaçlarının, yaşlanmaya bağlı böbrek hasarını yavaşlatabildiğine dair dikkat çekici veriler sundu. Araştırmacılar bunu, ömrü yalnızca birkaç ay süren ve bu nedenle “hızlandırılmış yaşlanma” modeli olarak öne çıkan Afrika turkuaz killifish üzerinde inceledi.
SGLT2 böbrek yaşlanmasında neleri koruyor?
MDI Biological Laboratory, Hannover Medical School ve Colby College’tan 13 bilim insanının yürüttüğü çalışmada, balıklar yaşlandıkça insan böbreğinde görülen değişimlere benzer bir tablo oluştu: kılcal damarların azalması, süzme bariyerinde bozulma, iltihaplanma sinyallerinde artış ve hücresel enerji üretiminde aksama. Araştırma, bu sürecin killifish’te çok kısa sürede ortaya çıkması sayesinde, böbrek yaşlanmasının tüm seyrinin hızlıca izlenebildiğini vurguluyor.
SGLT2 inhibitörü verilen balıklarda ise böbrek dokusu daha “genç” bir görünüm sergiledi. Kapiller damar ağının daha iyi korunduğu, filtrasyon bariyerinin daha sağlam kaldığı ve hücrelerin enerji üretimini daha dengeli sürdürebildiği bildirildi. Ayrıca farklı böbrek hücreleri arasındaki iletişimin daha iyi korunduğu ve yaşa bağlı inflamasyonun gen düzeyinde baskılandığı raporlandı.
Çalışmanın kıdemli yazarı MDI Biological Laboratory Başkanı Hermann Haller, bu ilaçların diyabeti olmayan hastalarda bile kalp ve böbreği koruduğunun klinikte zaten bilindiğini; asıl sorunun bunun nasıl gerçekleştiği olduğunu belirtiyor. Killifish verileri, koruyucu etkinin yalnızca kan şekeri düşüşüyle açıklanamayacağını; damar kaybı (mikrovasküler “rarefaction”), enerji metabolizması ve inflamasyon gibi birbiriyle bağlantılı sistemlerde daha “yukarıdan” etkiler olabileceğini destekliyor.
Ekip, ilerleyen çalışmalarda SGLT2 inhibitörlerinin, yaşa bağlı hasar başladıktan sonra böbrek dokusunu onarıp onaramayacağını ve tedavinin zamanlaması ile süresinin uzun vadeli sonuçları nasıl etkilediğini test etmeyi planlıyor. Araştırmacılara göre Afrika turkuaz killifish modeli, organ yaşlanmasını anlamada ve tedavi adaylarını hızlı biçimde elemede önemli bir araç haline gelebilir.
Kaynaklar ve Bağlantılar:
- www.sciencedaily.com/releases/2026/01/260129080428.htm
- mdibl.org/press-release/a-fish-that-grows-old-in-months-reveals-how-kidneys-age-and-how-a-common-drug-protects-them
- doi.org/10.1016/j.kint.2025.12.011
