SAR11: Okyanusun Gizli Zayıflığı

Yeni bir çalışma, okyanusların en yaygın bakterilerinden SAR11’in aşırı “verimlilik” uğruna önemli kontrol genlerini kaybettiğini gösteriyor. Bu durum, çevre koşulları değiştiğinde SAR11 hücrelerinde ölümcül arızalara yol açabiliyor. Bulgular, SAR11’in neden bazı dönemlerde gerilediğini ve iklim değişikliğiyle dalgalanan denizlerde neler olabileceğini yeniden düşündürüyor.

Okyanus yüzeyinde en sık rastlanan canlılardan biri olan SAR11 bakterileri, yıllardır “az besinle yaşama şampiyonu” olarak biliniyor. Ancak Nature Microbiology’de yayımlanan yeni araştırma, bu grubun başarısının aynı zamanda ciddi bir kırılganlığı da beraberinde getirebileceğini ortaya koyuyor.

Bilim insanlarına göre SAR11’in dünya genelindeki baskınlığı, “genom sadeleşmesi” denen bir stratejiyle ilişkili: Hücre, enerji tasarrufu için gereksiz gördüğü genlerden zamanla kurtuluyor. Fakat University of Southern California ekibi, yüzlerce SAR11 genomunu incelediğinde, birçok soyun hücre döngüsünü düzenleyen (DNA kopyalama ve bölünmeyi koordine eden) bazı kritik genlerden yoksun olduğunu tespit etti.

SAR11 neden zorlanıyor?

Çevre koşulları “alışılmışın dışına” çıktığında tablo daha da belirginleşiyor: Çalışmaya göre bazı SAR11 hücreleri, büyümeyi yavaşlatmak yerine DNA’larını kopyalamaya devam ediyor ama bölünmeyi başaramıyor. Sonuçta hücrelerde anormal sayıda kromozom birikiyor; hücreler normalden daha iri hale geliyor ve bir kısmı zamanla ölüyor. Araştırmacılar, bu başarısızlığın besin bol olsa bile popülasyon artışını frenleyebileceğini vurguluyor.

Bulgular, deniz ekolojisindeki eski bir gözleme de açıklama getirebilir: SAR11 popülasyonları, fitoplankton patlamalarının (denizde mikroalglerin hızla çoğaldığı dönemler) ilerleyen safhalarında sık sık düşüş gösteriyor. Çalışmaya göre geç evrelerde artan “yeni” çözünmüş organik madde, SAR11’in iç dengesini bozup onu rekabette geriye itiyor olabilir.

Araştırma, iklim değişikliğiyle daha istikrarsız hale gelmesi beklenen okyanus koşullarında bu kırılganlığın önem kazanabileceğine işaret ediyor. Çünkü SAR11, okyanusta karbon döngüsünde kilit roller üstleniyor; dolayısıyla bu bakterilerin çevresel dalgalanmalara tepkisi, mikrobiyal toplulukların dengesini ve daha geniş ölçekte deniz ekosistemlerini etkileyebilir.

Kaynaklar ve Bağlantılar:

• ScienceDaily sayfası: https://www.sciencedaily.com/releases/2026/02/260201231205.htm
• University of Southern California materyali: https://dornsife.usc.edu/news/stories/sar11-one-of-earths-most-abundant-organisms-surprisingly-fragile
• Akademik makale (DOI): https://doi.org/10.1038/s41564-025-02237-8