Antarktika Buzları ve Karbon Sink

Yeni bir çalışma, Antarktika kaynaklı erimenin Southern Ocean’daki karbon sink gücünü otomatik olarak artırmadığını gösteriyor. Buzdağlarının taşıdığı demir bol olsa da, biyolojik olarak “kullanılabilir” formda olmayınca alg patlaması yaşanmıyor; bu da gelecekte karbon sink kapasitesinin zayıflayabileceğine işaret ediyor.

Southern Ocean, atmosferdeki karbondioksitin önemli bir bölümünü içine çekerek iklim sisteminde kritik bir “karbon yutağı” (carbon sink) rolü oynuyor. Ancak Nature Geoscience’te yayımlanan yeni araştırma, Antarktika’daki buz kaybının bu kapasiteyi her zaman güçlendirmediğini ortaya koyuyor.

Karbon sink neden her zaman güçlenmiyor?

Araştırmacılar, West Antarctic Ice Sheet (WAIS) dinamikleriyle Southern Ocean’daki deniz alglerinin (fitoplankton) büyümesi arasında geçmiş buzul döngülerinde nasıl bir ilişki olduğunu, okyanus tabanından alınan bir sediman (çökel) çekirdeği üzerinden inceledi. Beklenti şuydu: WAIS’ten kopan buzdağları denize demir bakımından zengin tortu taşıdıkça, demir “gübre” etkisi yapacak ve alg üretimi artacaktı.

Fakat sediman kaydı farklı bir tablo çizdi: Demir miktarı yükseldiği dönemlerde bile alg büyümesi aynı hızda artmadı. Ekibin yorumuna göre bunun nedeni, buzdağlarının taşıdığı demirin önemli bir bölümünün kimyasal olarak “çok aşınmış/alterasyona uğramış” ve düşük çözünürlüklü bir formda olması. Basitçe, demir var ama alglerin kolayca kullanabileceği türden değil.

Çalışma ayrıca, incelenen bölgede demirin ana kaynağının kıtalardan rüzgârla taşınan toz değil; WAIS’ten kopan buzdağları olduğunu gösteriyor. Özellikle Antarctic Polar Front’un güneyindeki sularda, demir girdisinin sıcak dönemlerde yükselmesi ve parçacık özellikleri bu yorumu destekliyor.

Sonuç olarak araştırmacılar, gelecekte WAIS’teki erimenin hızlanmasının Southern Ocean’ın karbondioksit çekme kapasitesini otomatik olarak artırmayabileceğini; tersine, biyolojik üretimi sınırlayarak karbon yutağı etkisini zayıflatabileceğini vurguluyor. Bu da iklim değişikliğini frenleyen doğal süreçlerden birinin zamanla daha az etkili hale gelebileceği anlamına geliyor.

Kaynaklar ve Bağlantılar:

• ScienceDaily – Columbia Climate School: https://www.sciencedaily.com/releases/2026/02/260204042457.htm
• Nature Geoscience (DOI): https://doi.org/10.1038/s41561-025-01911-0