University of St. Andrews araştırmacıları, vertebratlarda hücrelerin haberleşmesini yöneten genlerdeki beklenmedik bir değişimi ortaya koydu. Çalışmaya göre bu genler, vertebratlar ortaya çıkarken çok daha fazla protein varyasyonu üretmeye başladı; bu genetik esneklik omurgalı canlıların karmaşıklığını hızlandırmış olabilir.
University of St. Andrews’ten bilim insanları, omurgalıların (memeliler, balıklar, sürüngenler ve amfibiler) evriminde kritik bir “genetik dönüm noktası”na işaret eden yeni bulgular paylaştı. BMC Biology’de 2 Şubat’ta yayımlanan çalışma, omurgalıların daha karmaşık doku ve organlara giden yolda nasıl hızla çeşitlendiğini açıklamaya yardımcı oluyor.
Araştırmacılar, embriyo gelişimi ve organ oluşumu gibi süreçleri yöneten hücresel sinyal yollarına odaklandı. Bu sistemlerde hücreler birbirine “komutlar” gönderip alıyor; mesajın hücre içinde nasıl yorumlanacağını ise belirli kontrol proteinleri belirliyor. Aynı ağlar, bozulduklarında hastalıklarla ilişkilendirildikleri için tıp araştırmalarında da önemli bir yer tutuyor.
Vertebrat genetiğinde vertebrat sıçraması
Ekip, deniz tulumu (omurgasız), bir lamprey (omurgalıların erken bir kolu) ve bir kurbağa türünden yeni genetik veriler üreterek karşılaştırma yaptı. Özellikle “sinyal çıktısı” proteinlerini üreten genlerin, omurgasızlardan omurgalılara geçişte sıra dışı bir biçimde evrildiği görüldü.
Çalışmada uzun-molekül DNA dizileme kullanıldı. Bu yöntem, tek bir genin farklı “transkript”ler (aynı genin farklı okunmuş halleri) üreterek kaç çeşit protein formuna dönüşebildiğini daha net ayırmayı sağlıyor. Araştırmacılar, bu canlılarda gelişim sırasında bu genlerin ürettiği protein çeşitliliğini ilk kez bu ayrıntıda haritalayabildiklerini belirtiyor.
Sonuçlar çarpıcı: Deniz tulumuna kıyasla hem lamprey hem de kurbağada, belirli sinyal çıktı genlerinden çok daha fazla protein varyasyonu üretiliyor. Araştırma ekibi, bu artan protein çeşitliliğinin hücrelerin daha ince ayarlı biçimde farklılaşmasına katkı vererek, omurgalıların invertebratlara göre daha yüksek biyolojik karmaşıklığa ulaşmasında önemli bir rol oynamış olabileceğini söylüyor. Ekip, sıradaki adımın bu farklı protein formlarının gelişim sırasında hangi işlevleri üstlendiğini çözmek olduğunu vurguluyor.
![11216[1]](https://www.acikbilim.com/wp-content/uploads/2013/09/112161-90x90.jpg "NESİLLER AYRILIYOR: X, Y ve Z NESİLLERİ")
