Written by AÇIK BİLİM• 04 Şubat 2026• 19:01• Yaşam Bilimleri

GLP-1 ile Zayıflamada Gizli Beslenme Riski

GLP-1 kullanan kişilerde iştah baskılanması kilo kaybını hızlandırıyor; ancak uzmanlara göre GLP-1 tedavisi sırasında yeterli beslenme rehberliği verilmezse protein, vitamin ve mineral eksikleri ile kas kaybı riski artıyor. UCL ve Cambridge Üniversitesi araştırmacıları, bu ilaçlarla birlikte beslenme desteğine dair kanıtların hâlâ sınırlı olduğuna dikkat çekiyor.

Ozempic, Wegovy ve Mounjaro gibi yeni nesil kilo yönetimi ilaçları iştahı belirgin şekilde azaltarak hızlı kilo kaybı sağlayabiliyor. Ancak UCL ve Cambridge Üniversitesi’nden uzmanlar, pek çok kişinin bu süreçte yeterli beslenme yönlendirmesi almadan ilerlediğini ve bunun da vitamin-mineral eksikleri ile kas kütlesinde azalma gibi önlenebilir riskler doğurabileceğini söylüyor.

GLP-1 tedavisinde beslenme desteği neden kritik?

Obesity Reviews dergisinde yayımlanan çalışmaya göre semaglutid ve tirzepatid gibi ilaçlar, yemek sonrası salınan GLP-1 hormonunun etkilerini taklit ederek tokluk hissini artırıyor ve yeme isteğini düşürüyor. Bu da kalori alımında %16–39 arası azalmaya yol açabiliyor. Araştırmacılar ise bu düşüşün “ne yendiği” sorusunu daha da önemli hâle getirdiğini vurguluyor: Toplam gıda miktarı azalınca protein, lif, vitamin ve mineral alımı da fark edilmeden gerileyebiliyor.

Çalışmada mevcut kanıtlar, tedavi sırasında kaybedilen kilonun önemli bir kısmının yağsız kütleden (kas dâhil) gelebileceğini işaret ediyor; bazı bulgulara göre bu oran toplam kaybın %40’ına kadar çıkabiliyor. Uzmanlara göre kas kaybı; güçsüzlük, sakatlanma ve düşme riskini artırırken; mikrobesin eksikleri yorgunluk, bağışıklık zayıflığı, saç dökülmesi ve kemik sağlığı sorunlarıyla ilişkilendirilebiliyor.

Araştırmacılar, bu ilaçlarla birlikte beslenme danışmanlığını inceleyen yalnızca 12 çalışma bulabildiklerini; çalışmaların yöntemlerinin ve raporlamasının çok değişken olduğunu belirtiyor. Bu nedenle, en etkili yaklaşımın ne olduğuna dair güçlü sonuçlara varmak zorlaşıyor. Ekip, pratikte hızla artan kullanım düşünüldüğünde, bariatrik cerrahi sonrası uygulanan beslenme bakımından dersler çıkarılabileceğini söylüyor: Özellikle besin yoğun seçimler ve gün içine dengeli yayılmış nitelikli protein alımı, iştahın baskılandığı dönemlerde yağsız kütleyi korumaya yardımcı olabilir.

Bir diğer dikkat çekici nokta ise erişim farkı. NICE, semaglutidin NHS kapsamında belirli ölçütlerle ve yaşam tarzı programlarıyla birlikte kullanılmasını önerse de, Birleşik Krallık’ta GLP-1 ilaçlarını kullananların önemli bir bölümünün bu tedavilere özel kanallardan ulaştığı ve her zaman düzenli takip ya da yapılandırılmış beslenme desteği almadığı ifade ediliyor. Araştırma ekibi, gerçek yaşam deneyimlerini anlamak için AMPLIFY adlı bir proje başlattıklarını ve hastaların hangi bilgilere ihtiyaç duyduğunu doğrudan dinlemenin daha iyi bakım tasarımına katkı sağlayacağını belirtiyor.