Flavanoller: Beyni Uyandıran Acı Tat

Yeni bir çalışma, flavanollerin ağızda bıraktığı burucu “astrenjan” hissin beyne doğrudan sinyal göndererek dikkat, motivasyon ve hafızayı artıran etkiler yaratabileceğini öne sürüyor. Flavanoller kana az karışsa bile, tat yoluyla sinir sisteminde egzersize benzer bir uyarılma oluşturmuş olabilir.

Kakao, bazı meyveler ve kırmızı şarap gibi gıdalar yenildiğinde ağızda kalan o “kurutan, büzüştüren” his çoğu kişinin bildiği bir duyum. Bilim insanlarının astringency (astrenjanlık) dediği bu his, bitkilerde bulunan polifenollerle; özellikle de flavanollerle ilişkilendiriliyor. Flavanoller uzun süredir kalp-damar sağlığıyla anılsa da, bazı araştırmalar hafıza ve bilişsel performansla da bağlantı kuruyor.

Ancak flavanollerle ilgili önemli bir çelişki var: Tüketilen miktarın yalnızca küçük bir bölümü sindirimden sonra kana geçiyor. Bu düşük “biyoyararlanım” nedeniyle, flavanollerin beyin ve sinir sistemi üzerinde gözlenen etkileri nasıl oluşturabildiği net değildi.

Flavanoller tadıyla beyni etkileyebilir mi?

Japonya’daki Shibaura Institute of Technology’den Dr. Yasuyuki Fujii ve Prof. Naomi Osakabe liderliğindeki ekip, yanıtı tat duyusunda aradı. Current Research in Food Science dergisinde yayımlanan çalışmada, flavanollerin astrenjan tadının bir “duyusal uyaran” gibi davranıp duyusal sinirler üzerinden merkezi sinir sistemini harekete geçirip geçirmediği test edildi.

Araştırmacılar 10 haftalık farelere ağız yoluyla 25 mg/kg veya 50 mg/kg dozlarında flavanol verdi; kontrol grubuna ise su verildi. Flavanol alan farelerde fiziksel aktivite ve keşif davranışı artarken, öğrenme ve hafıza testlerinde de daha iyi performans görüldü. Beyin analizleri, kısa süre içinde dopamin ve öncülü levodopa ile norepinefrin ve bazı metabolitlerinde artışa işaret etti; bu sistemlerin dikkat, uyanıklık, motivasyon ve stres tepkisinde rol oynadığı biliniyor.

Çalışma ayrıca idrarda stresle ilişkili hormonlar olarak bilinen katekolamin düzeylerinin yükseldiğini ve stres yanıtını yöneten bazı beyin bölgelerinde (ör. PVN) aktivasyon işaretleri bulunduğunu raporladı. Ekip, bulguların birlikte değerlendirildiğinde flavanollerin kana karışmasından çok, tadın yarattığı duyusal uyarımın beyni “hafif bir egzersiz etkisine benzer” şekilde devreye sokabileceğini düşündürdüğünü belirtiyor.

Kaynaklar ve Bağlantılar:

• Shibaura Institute of Technology — Basın bülteni/kurum duyurusu (7 Şubat 2026)
• Current Research in Food Science — Çalışmanın yayımlandığı dergi (makale detayları bültende belirtiliyor)