Morocco Fossilleri: İnsanlığın Kökü

Morocco’daki 773 bin yıllık fosiller, Dünya’nın manyetik alanındaki büyük bir terslenme sayesinde olağanüstü hassaslıkla tarihlendirildi. Araştırmacılara göre bu Morocco buluntuları, Homo sapiens, Neandertal ve Denisovan soylarının ortak atasına yakın bir Afrika popülasyonuna işaret ediyor.

Morocco’nun Kazablanka kıyısındaki Thomas Quarry I sahasından çıkarılan yeni hominin fosilleri, insan evriminin en kritik dönemlerinden birine ışık tutuyor. Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology liderliğinde yürütülen çalışmada fosillerin yaşı yaklaşık 773.000 ± 4.000 yıl olarak belirlendi; bu, Pleistosen dönemi için nadir görülen bir zaman hassasiyeti.

Morocco fosilleri nasıl bu kadar net tarihlendi?

Araştırmacılar tarihlemede, mağarayı dolduran tortullarda “kilitlenmiş” manyetik imzadan yararlandı. Dünya’nın manyetik alanı zaman zaman kutup değiştirir; tortullar da oluşurken bu yönelimi kaydeder. Thomas Quarry I dizisi, Brunhes/Matuyama sınırı denen ve yaklaşık 773 bin yıl önce yaşanan büyük manyetik terslenmeyi çok yüksek çözünürlükle yakaladığı için fosiller, küresel bir zaman işaretine adeta “çivilenmiş” oldu.

Buluntuların geldiği “Grotte à Hominidés” adlı mağara dolgusunda 180 manyetostratigrafik örnek analiz edildi. Ekip, terslenmenin stratigrafi içinde tam yerini saptayarak bu geçişin kısa süresini (yaklaşık 8–11 bin yıl) da yakaladı. Fosillerin bu dar zaman aralığında birikmiş olması, aynı katmanlardaki hayvan kalıntılarıyla da destekleniyor.

İnsan kalıntıları arasında neredeyse tamamlanmış bir yetişkin alt çenesi, ikinci bir yetişkine ait çene parçası, bir çocuğa ait çene, bazı omurlar ve tekil dişler bulunuyor. Bulgular, alanın geçmişte bir etçil hayvan ini gibi kullanılmış olabileceğine işaret ediyor; örneğin bir femur üzerinde kemirme izleri raporlanmış.

Mikro-CT taramaları ve ayrıntılı şekil karşılaştırmaları, bu bireylerde hem “ilkel” hem de daha “türemiş” (daha sonraki insan soylarında görülen) özelliklerin bir arada olduğunu gösteriyor. Özellikle dişlerin iç yapısındaki enamel-dentine junction (mine-dentin birleşimi) gibi aşınmayla kaybolmayan anatomik ipuçları, bu grubun Homo erectus ve Homo antecessor’dan ayrıştığını; Homo sapiens ile Neandertal/Denisovan soylarının ortak atasıyla yakın konumda olabileceğini düşündürüyor. Çalışma, Kuzeybatı Afrika’nın erken Homo evriminde sanılandan daha merkezi bir rol oynamış olabileceğini de vurguluyor.

Kaynaklar ve Bağlantılar:

• Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology materyali: https://www.mpg.de/25951868/0105-evan-early-hominins-from-thomas-quarry-i-morocco-150495-x
• Nature makalesi DOI: https://doi.org/10.1038/s41586-025-09914-y
• ScienceDaily sayfası: https://www.sciencedaily.com/releases/2026/02/260206012221.htm