Otizm Kızlarda da Yaygın: Araştırma

İsveç’te yaklaşık 2,7 milyon kişinin izlendiği geniş ölçekli bir çalışma, otizmin kızlarda da en az erkekler kadar görülebileceğini gösteriyor. Bulgulara göre otizm kızlarda daha geç fark ediliyor; ergenlikte tanılar hızlanıyor ve 20’li yaşlara gelindiğinde cinsiyet farkı neredeyse kapanıyor.

Otizm uzun süre “çoğunlukla erkekleri etkileyen” bir durum gibi anlatıldı. Ancak The BMJ’de yayımlanan ve İsveç’te ulusal kayıtları kullanan yeni bir analiz, bu tablonun yaşa göre ciddi biçimde değişebileceğine işaret ediyor: Çocuklukta erkeklerde tanı oranı daha yüksekken, kızlar ergenlik döneminde hızlı biçimde arayı kapatıyor.

Otizm tanısı yaşla birlikte nasıl değişiyor?

Araştırmacılar 1985-2022 yılları arasında İsveç’te doğan 2,7 milyon kişiyi doğumdan itibaren takip etti; izlem süresi bazı kişilerde 37 yıla kadar uzandı. Toplamda 78.522 kişiye otizm tanısı kondu; bu da incelenen nüfusun %2,8’ine karşılık geldi. Tanı konulanların ortalama yaşı 14,3 olarak raporlandı.

Yaş gruplarına bakıldığında, erkeklerde en yüksek tanı hızı 10-14 yaş aralığında görüldü (100.000 kişi-yıl başına 645,5). Kızlarda ise zirve daha geç geldi: 15-19 yaş döneminde 100.000 kişi-yıl başına 602,6. Çalışmaya göre erkekler çocuklukta daha sık tanı alırken, kızlarda ergenlikte belirgin bir artış var ve yaklaşık 20 yaş civarında erkek-kız tanı oranı 1:1’e yaklaşıyor.

Yazarlar bu eğilimin, kızlarda otizmin daha geç fark edilmesine dair soruları güçlendirdiğini vurguluyor. Kızların sosyal ve iletişim becerilerinin bazı durumlarda belirtileri “gizleyebilmesi” (dolayısıyla tanının gecikebilmesi) olası açıklamalar arasında anılıyor. Çalışma, ayrıca yaşın, takvim döneminin ve doğum kohortunun etkilerini birbirinden ayırabilecek kadar büyük ve uzun süreli bir veri seti sunmasıyla öne çıkıyor.

Bununla birlikte araştırma gözlemsel nitelikte: Yazarlar, ADHD ve entelektüel yetersizlik gibi otizmle sık birlikte görülebilen durumların hesaba katılmadığını, ebeveyn ruh sağlığı gibi paylaşılan genetik/çevresel etkenlerin de tamamen kontrol edilemediğini belirtiyor. Yine de sonuçlar, otizmin kadınlarda daha geç tanınmasının gerçek dünyada gecikmiş destek ve yanlış/eksik psikiyatrik tanılar gibi sonuçlara yol açabileceğine dair tartışmaları yeniden gündeme taşıyor.

Kaynaklar ve Bağlantılar:

• The BMJ (çalışmanın yayımlandığı dergi)
• BMJ Group (haber kaynağı)