3I/ATLAS: Su Püskürten Yıldızlararası Misafir

3I/ATLAS adlı yıldızlararası kuyrukluyıldızda ilk kez suya işaret eden hidroksil (OH) izi yakalandı. NASA’nın Neil Gehrels Swift Observatory verileri, 3I/ATLAS’ın Güneş’ten çok uzaktayken bile saniyede yaklaşık 40 kilogram su saldığını gösteriyor. Bu 3I/ATLAS bulgusu, başka gezegen sistemlerinde de yaşamın “tanıdık” kimyasal malzemelerinin bulunabileceğine dair yeni bir ipucu sunuyor.

Güneş Sistemi’nin dışından gelen 3I/ATLAS, doğrulanmış üçüncü yıldızlararası kuyrukluyıldız olarak kayda geçti. Chicago Üniversitesi’nin mi, Auburn ekibinin mi? Hayır: Çalışmayı Auburn Üniversitesi araştırmacıları yürüttü ve hedefi NASA’nın Neil Gehrels Swift Observatory ile gözlemledi. Ekip, kuyrukluyıldız çevresinde hidroksil (OH) gazının çok zayıf bir morötesi (UV) parıltısını tespit etti; bu sinyal, kuyrukluyıldızlardan çıkan su buharının Güneş ışığıyla parçalanması sonucu ortaya çıkan klasik bir “iz sürücü”.

3I/ATLAS ve beklenmedik su etkinliği

Asıl sürpriz, bu su izinin görüldüğü yerdi. Swift, 3I/ATLAS Güneş’ten Dünya’nın uzaklığının neredeyse üç katı mesafedeyken OH sinyalini yakaladı. Bu kadar uzakta, yüzeydeki su buzunun kolayca buharlaşması genellikle beklenmez. Buna rağmen ekip, kuyrukluyıldızın saniyede yaklaşık 40 kilogram su kaybettiğini hesapladı; bu, gündelik bir benzetmeyle güçlü bir su akışıyla karşılaştırılabilecek düzeyde.

Bu parlaklığın nedeni tek başına çekirdekteki buz olmayabilir. Araştırmacıların işaret ettiği olasılıklardan biri, çekirdekten kopan çok küçük buzlu toz taneciklerinin Güneş ışığıyla ısınıp su buharı salması. Böyle bir “uzatılmış kaynak” (gazın yalnızca çekirdekten değil, çevredeki taneciklerden de gelmesi) uzak mesafelerde nadiren görülüyor ve kuyrukluyıldızın yapısı ile oluşum koşulları hakkında ipuçları taşıyabilir.

Bilim insanları yıldızlararası kuyrukluyıldızları, başka yıldızların etrafında şekillenmiş gezegen sistemlerinden “örnek parçalar” gibi görüyor. Şimdiye dek her ziyaretçi farklı bir kimyasal portre sundu: metinde de vurgulandığı gibi ‘Oumuamua “kuru” görünürken, Borisov karbon monoksit açısından zengindi; 3I/ATLAS ise uzak mesafeden bile su salımıyla dikkat çekiyor. Bu çeşitlilik, gezegen ve kuyrukluyıldız oluşumunun yıldızdan yıldıza nasıl değişebileceğine dair karşılaştırmalı bir pencere açıyor.

Gözlemin kilit noktası, Swift’in atmosferin üstünden UV ışığı görebilmesi. Dünya’dan yapılan gözlemlerde atmosfer morötesinin büyük kısmını engellediği için OH’nin bu zayıf parıltısını seçmek çok zor. 3I/ATLAS şu anda sönükleşip görüş alanından çıkmış olsa da, metne göre Kasım ortasından sonra yeniden gözlenebilir hale gelmesi bekleniyor. Ekip, kuyrukluyıldız Güneş’e yaklaşırken etkinliğin nasıl evrildiğini izleyerek bu sıra dışı su salımının kaynağını daha net anlamayı hedefliyor.

Kaynaklar ve Bağlantılar:

• Auburn University Department of Physics — basın bülteni (11 Şubat 2026)
• The Astrophysical Journal Letters — hidroksil (OH) tespiti ve Swift gözlemleri (makale)