Araştırmacılar, kronik yaralarda sık görülen Enterococcus faecalis’in metabolizmasının hidrojen peroksit üreterek insan deri hücrelerinde oksidatif stres ve ‘unfolded protein response’ oluşturduğunu, bunun da hücre göçünü engelleyip kapanmayı durdurduğunu buldu. Catalase gibi antioksidanlar bu etkiyi tersine çeviriyor; bu da antibiyotiklere alternatif bir yaklaşım ve antioksidanlı yara örtüleri fikrini gündeme getiriyor.
Nanyang Technological University (NTU) öncülüğündeki ekip, kronik yaraları zor iyileştiren mekanizmalardan birini ortaya koydu: Enterococcus faecalis, hücre dışı elektron taşınımı (extracellular electron transport, EET) yoluyla sürekli olarak hidrojen peroksit (H2O2) üretiyor. Bu reaktif oksijen türü çevredeki keratinositlerde oksidatif stres yaratıyor ve hücresel koruyucu mekanizma olan unfolded protein response‘u tetikleyerek hücrelerin yara bölgesine göç etmesini engelliyor.
Laboratuvar deneylerinde EET yolunu taşıyan bakteri suşları yüksek seviyede H2O2 üretiyor ve yara onarımını durduruyordu; EET yolu genetik olarak çıkarılmış bakteri ise çok daha az H2O2 üretti ve iyileşmeyi bloke etmedi. Araştırmacılar ayrıca katalaz gibi bir antioksidan enzimle hücreleri muamele ettiklerinde oksidatif stresin azaldığını, keratinositlerin tekrar göç edip yarayı kapatabildiğini gösterdiler. Bu sonuç, bakteriyi öldürmeye çalışmak yerine bakterinin zararlı ürünlerini nötralize etmenin alternatif ve tamamlayıcı bir strateji olduğunu işaret ediyor.
Çalışma, NTU’dan Guillaume Thibault ve University of Geneva’dan Kimberly Kline liderliğinde, birinci yazar Aaron Ming Zhi Tan’ın katkılarıyla yürütüldü ve Science Advances‘da yayımlandı. Araştırma özellikle antibiyotik direncinin arttığı durumlarda önemli; çünkü bakteriyle savaşı genişleten antibiyotikler yerine, bakterinin ürettiği hidrojen peroksiti hedef almak hem direnç gelişimini tetiklemez hem de iyileşmeyi doğrudan destekleyebilir.
Klinik açıdan teamül hâlindeki yara bakımına bu bulgunun uygulanması, antioksidan içeren yara örtüleri veya katalaz taşıyan lokal tedavilerle daha hızlı ilerleyebilir; çünkü katalaz gibi antioksidanların güvenilirlikleri biliniyor. Araştırmacılar şu anda hayvan modellerinde en etkili verilme yöntemlerini inceliyor ve sonraki adımda insan klinik denemelerine geçmeyi planlıyor. Kronik yaralar dünya çapında önemli bir sağlık sorunu; örneğin yılda yaklaşık 18.6 milyon diyabetik ayak ülseri vakası görülüyor ve bazı bölgelerde (Singapur örneğinde) yılda 16.000’den fazla kronik yara bildirimi yapılıyor, bu yüzden yeni yaklaşımlar büyük etki yapabilir.
Kaynaklar ve Bağlantılar:
- ScienceDaily: Scientists discover why some wounds refuse to heal — https://www.sciencedaily.com/releases/2026/01/260120015650.htm
- Araştırma makalesi (Science Advances): Enterococcus faecalis redox metabolism activates the unfolded protein response to impair wound healing — DOI: http://dx.doi.org/10.1126/sciadv.aeb5297
- Nanyang Technological University — basın bildirimi / kaynak materyali (ScienceDaily üzerinden sağlanan)
