Dung beetles yumurtayı serin tutuyor

Dung beetles arasında bazı türler, sıcaklık arttığında yumurtalarını daha serin toprak katmanlarına taşımak için daha derine kazıyor. Bulgular, dung beetles’ın iklim değişikliğine davranışsal bir uyum geliştirebildiğine işaret ediyor.

Küresel ısınmanın etkileri artarken, bazı gübre böcekleri (dung beetles) yavrularını korumak için beklenmedik bir “soğutma” taktiği kullanıyor. Ekolog Kimberly Sheldon’un aktardığına göre, ılıman iklimlerde yaşayan temperate rainbow scarabs, hava ısındıkça gübreyi daha derine gömerek yumurtanın geliştiği ortamı serinletiyor.

Dung beetles daha derine inerek ısıyı azaltıyor

Rainbow scarabs (Phanaeus vindex) yer altında tünel açan bir gübre böceği: Gübreyi toprağın altına taşıyor, sert bir top haline getiriyor ve içine tek bir yumurta bırakıyor. Sheldon’un ekibi, sahada toprağa gömülü kovaların üstüne ucu delikli plastik koniler yerleştirerek küçük “sera” etkisi yarattı; bu düzenek içerideki sıcaklığı ortamın yaklaşık 2°C üzerine çıkarırken, böceklerin doğal sıcaklık dalgalanmalarını da hissetmesini sağladı.

Daha önceki gözlemler, ısınan koşullarda dişilerin yumurtalarını ortalama 5 santimetre daha derine bıraktığını; bunun da kuluçka sıcaklığını yaklaşık 1°C düşürdüğünü göstermişti. 2023’te yinelenen deneylerde de benzer bir tablo görüldü: Daha sıcak koşullara rağmen, daha derinde hazırlanan gübre toplarından erginliğe ulaşan birey sayısı, daha sığ ve daha serin koşullardakiyle benzerdi.

Aynı esneklik her türde yok. Ekvador’da test edilen tropikal bir akraba tür (Oyxternon silenus) ise “ısınma” benzetimi altında yuva derinliğini değiştirmedi. Tropikal iklimlerin daha az değişken olması nedeniyle bu türlerde davranışsal esnekliğin evrimsel olarak daha az seçilmiş olabileceği, dolayısıyla ısınmaya karşı daha kırılgan kalabilecekleri belirtiliyor.

Kaynaklar ve Bağlantılar:

• K. Sheldon. “Can the behavior of tropical and temperate dung beetles douse the fires of climate warming?” Society for Integrative and Comparative Biology Annual Meeting, 6 Ocak 2026, Portland, Oregon. https://www.xcdsystem.com/sicb/program/ddC9FQp/index.cfm?pgid=2696&sid=50678&abid=163712
• W.H. Kirkpatrick ve K.S. Sheldon. “Experimental increases in temperature mean and variance alter reproductive behaviours in the dung beetle Phanaeus vindex.” Biology Letters, 18, 6 Temmuz 2022. DOI: 10.1098/rsbl.2022.0109 https://royalsocietypublishing.org/rsbl/article/18/7/20220109/63143/Experimental-increases-in-temperature-mean-and