Yeni geniş çaplı bir çalışma, diyetteki karbonhidrat kalitesinin demans riskini etkileyebileceğini gösteriyor. Hızlı kan şekeri yükselten karbonhidratlar daha yüksek riskle, meyve, baklagiller ve tam tahıllar gibi düşük glisemik indeksli besinler ise Alzheimer riskinin azalmasıyla ilişkilendirildi.
Yeni bir prospektif analiz, yalnızca karbonhidrat miktarının değil; karbonhidratların nasıl sindirildiğinin, yani kan şekerini ne kadar hızlı yükselttiğinin de uzun vadede beyin sağlığını etkileyebileceğini öne sürdü. Çalışma Universitat Rovira i Virgili (URV), TecnATox ve Pere Virgili Health Research Institute (IISPV) ortaklığıyla yapıldı ve International Journal of Epidemiology’de yayımlandı.
karbonhidrat: Glisemik İndeks neden önemli?
Araştırmacılar glisemik indeks (GI) ve glisemik yük (GL) kavramlarına odaklandı: GI, bir besinin yemekten sonra kan şekerini ne kadar hızlı yükselttiğini 0–100 arasında derecelendirir. Beyaz ekmek, bazı patates türleri gibi yüksek GI’li gıdalar kan şekerinde ani sıçramalara neden olurken; tam tahıllar, pek çok meyve ve baklagiller daha düşük GI’ye sahiptir ve kan şekerini daha yavaş yükseltir.
Çalışma UK Biobank verilerinden hareketle 200.000’den fazla katılımcıyı ortalama 13,25 yıllık izlemle değerlendirdi. Bu süre içinde 2.362 kişiye demans tanısı kondu. Analizlerde daha düşük GI ağırlıklı diyetlerin, Alzheimer hastalığı geliştirme olasılığını %16 oranında azalttığı; yüksek GI diyetlerinin ise demans riskini yaklaşık %14 artırdığı bildirildi.
Çalışma liderlerinden Mònica Bulló, düşük glisemik indeksli besinlerin (meyve, baklagiller, tam tahıllar gibi) uzun vadede bilişsel sağlığı korumada yararlı olabileceğini belirtti. Araştırma, beslenme stratejilerinde sadece karbonhidrat miktarına değil, karbonhidrat kalitesine de dikkat edilmesi gerektiğini vurguluyor.
Not: Bu çalışma gözlemsel bir analizdir; yani bulgular ilişki gösterir, doğrudan nedensellik kanıtlamaz. Yine de sonuçlar, halk sağlığı açısından erişilebilir ve uygulanabilir beslenme önerileri geliştirilirken karbonhidrat kalitesinin hesaba katılmasının önemini destekliyor.
Kaynaklar ve Bağlantılar:
- diaridigital.urv.cat/en/the-quality-of-carbohydrates-in-the-diet-plays-a-key-role-in-the-prevention-of-dementia
- dx.doi.org/10.1093/ije/dyaf182
- www.ukbiobank.ac.uk
