Written by AÇIK BİLİM• 07 Şubat 2026• 21:00• Yaşam Bilimleri

MS’te EBV Bağlantısı Netleşiyor

UCSF ekibi, multiple sclerosis (MS) hastalarında Epstein-Barr virus (EBV) hedefli bağışıklık hücrelerinin beyin-omurilik sıvısında olağanüstü düzeyde biriktiğini bildirdi. Çalışmada yalnızca MS’li kişilerde aktif görünen bir EBV genine de işaret ediliyor. Bulgular, EBV’nin MS’te bağışıklık saldırısını nasıl tetikleyebileceğine dair yeni bir ipucu sunuyor.

UC San Francisco (UCSF) araştırmacıları, Epstein-Barr virus (EBV) ile multiple sclerosis (MS) arasındaki bağa dair önemli bir ayrıntıyı ortaya koyan yeni bulgular paylaştı. Nature Immunology’de 5 Şubat’ta yayımlanan çalışmaya göre, MS’li kişilerde bazı CD8+ “katil” T hücreleri (enfekte ya da hasarlı hücreleri doğrudan öldürebilen bağışıklık hücreleri) belirgin biçimde artmış durumda.

EBV ve MS’te CD8+ T hücreleri

EBV, yetişkinlerin büyük bölümünü yaşamın bir döneminde enfekte eden yaygın bir virüs; buna karşın MS geliştiren kişilerin neredeyse tamamında virüsle karşılaşılmış olması, yıllardır dikkat çeken bir ilişkiydi. Bu yeni çalışmada, artmış CD8+ T hücrelerinin bir kısmının özellikle EBV’ye yanıt verdiği gösterildi. Araştırmacılara göre bu durum, virüsün MS’teki zararlı bağışıklık aktivitesini körükleyebileceği fikrini güçlendiriyor.

Ekip, 13 MS’li ya da hastalığın erken belirtilerini taşıyan kişiden ve MS olmayan 5 kişiden kan ile beyin-omurilik sıvısı (CSF) örneklerini karşılaştırdı. MS olmayan grupta EBV’yi tanıyan CD8+ T hücreleri kan ve CSF’de benzer düzeylerde seyrederken, MS’li kişilerde bu hücrelerin CSF’de kana kıyasla 10 ila 100 kat daha yoğunlaştığı görüldü. Bu çarpıcı dengesizlik, bağışıklık yanıtının merkezi sinir sistemi içinde olağandışı biçimde “toplandığına” işaret ediyor.

Çalışmada EBV’nin kendisi CSF’de, MS olsun olmasın birçok katılımcıda tespit edildi. Ancak araştırmacılar, virüse ait gen etkinliğine baktıklarında dikkat çekici bir bulguya ulaştı: EBV’ye ait bir genin yalnızca MS’li kişilerde aktif olması. Ekip, bu gen etkinliğinin sinir sistemi içindeki güçlü bağışıklık yanıtını besleyebilecek bir mekanizmaya işaret edebileceğini belirtiyor.

UCSF araştırmacıları, EBV’yi hedefleyen tedavilere yönelik denemelerin halihazırda gündemde olduğunu hatırlatıyor. Bu çalışma, virüsün MS’teki rolünü daha iyi tanımlayarak gelecekte EBV’ye müdahale eden yaklaşımların hangi hasta gruplarında ve nasıl işe yarayabileceğini anlamaya yardımcı olabilecek bir basamak olarak görülüyor.