Östrojen Beyin Evrimi Parmağı

Yeni bir çalışma, rahimdeki östrojen düzeylerinin beyin gelişimiyle bağlantılı olabileceğini ve bunun izinin parmak oranlarında görülebileceğini öne sürüyor. Araştırmacılar, erkek yenidoğanlarda daha yüksek 2D:4D (işaret-yüzük parmağı oranı) ile daha büyük baş çevresi arasında ilişki buldu. Bulgular, insan beyin evriminin olası bedellerine de işaret ediyor.

İnsan evriminin en belirgin hikâyelerinden biri, beynin giderek büyümesi. Swansea Üniversitesi’nden Prof. John Manning’in de yer aldığı yeni araştırma ise bu büyümede doğum öncesi hormonların payı olabileceğine dair dikkat çekici bir ipucu sunuyor: parmak uzunluklarımız.

Östrojen ve 2D:4D oranı ne anlatıyor?

Çalışma, “digit ratio” olarak bilinen 2D:4D oranına odaklanıyor. Bu ölçüm, işaret parmağı (2D) ile yüzük parmağının (4D) uzunluklarının karşılaştırılmasıyla elde ediliyor. Daha yüksek 2D:4D değerleri, fetüsün hamileliğin ilk üç ayında testosterona kıyasla daha yüksek östrojene maruz kalmış olabileceğinin bir göstergesi olarak yorumlanıyor.

Prof. Manning ve İstanbul Üniversitesi Antropoloji Bölümü’nden araştırmacılar, Early Human Development dergisinde yayımlanan çalışmada 225 yenidoğanı inceledi (100 erkek, 125 kız). Yenidoğanlarda baş çevresi, beyin boyutuyla yakından ilişkili kabul edildiği için ekip hem parmak oranlarını hem de baş çevresini ölçtü.

Sonuçlar erkek bebeklerde belirgin bir örüntüye işaret etti: Daha yüksek 2D:4D oranı (daha yüksek doğum öncesi östrojenle uyumlu) daha büyük baş çevresiyle ilişkiliydi. Aynı ilişki kız bebeklerde gözlenmedi. Araştırmacılar, bu bulgunun “östrojenleşmiş maymun” (estrogenized ape) hipotezi gibi, insan evriminde beyin büyümesi ile iskeletin daha “feminen” özellikler göstermesinin birlikte ilerlediğini savunan fikirlerle uyumlu olabileceğini tartışıyor.

Çalışma ayrıca olası bir “evrimsel takas” ihtimalini de gündeme getiriyor. Prof. Manning’e göre erkeklerde yüksek 2D:4D değerleri; kalp sorunları, düşük sperm sayısı ve şizofreniye yatkınlık gibi bazı risklerle daha önce ilişkilendirilmişti. Araştırmacılar, daha büyük beyin boyutunun bu olası dezavantajları bir ölçüde dengeleyebileceğini; ancak insanlarda daha büyük beyinlere doğru evrimsel itkinin, erkeklerde bazı sağlık maliyetleriyle birlikte gelmiş olabileceğini belirtiyor.

Kaynaklar ve Bağlantılar:

• ScienceDaily – Swansea University: https://www.sciencedaily.com/releases/2026/02/260210040559.htm
• Özener, B., Manning, J. T., Ertuğrul, B., Aydık, F. (2026). Digit ratio (2D:4D) and neonatal head circumference: Evidence for oestrogenization in human brain evolution? Early Human Development, 214, 106479. https://doi.org/10.1016/j.earlhumdev.2026.106479