Written by AÇIK BİLİM• 06 Şubat 2026• 23:01• Yaşam Bilimleri

Parkinson’s için Dopamin İmplantı Umudu

Keck Medicine of USC, Parkinson’s hastalarında dopamin üretimini geri kazandırmayı hedefleyen bir Dopamin implantı yaklaşımını test ediyor. Erken aşama klinik çalışmada, laboratuvarda üretilen dopamin üreten hücreler beynin hareket kontrolünde kritik bir bölgesine yerleştiriliyor.

Parkinson’s hastalığı, zamanla ilerleyen ve hareket kontrolünü giderek zorlaştıran uzun süreli bir nörolojik rahatsızlık. ABD’de bir milyondan fazla kişinin Parkinson’s ile yaşadığı, her yıl yaklaşık 90 bin yeni tanı konduğu belirtiliyor. Mevcut tedaviler belirtileri hafifletebilse de, hastalığı durdurduğu kanıtlanmış bir yöntem henüz bulunmuyor.

Hastalığın temel sorunlarından biri, beyindeki dopamin seviyelerinin düşmesi. Dopamin; hareket, hafıza ve duygu durum gibi birçok işlevde rol alan bir kimyasal haberci. Dopamin üreten hücreler kaybedildikçe titreme, kas sertliği ve hareketlerde yavaşlama gibi şikâyetler artabiliyor.

Dopamin odaklı yeni kök hücre denemesi

Keck Medicine of USC’de yürütülen erken faz bir klinik çalışma, özel olarak hazırlanan kök hücrelerin beyne güvenli şekilde yerleştirilip yerleştirilemeyeceğini ve dopamin üretimini yeniden başlatıp başlatamayacağını araştırıyor. Çalışmanın amacı, hasarlı hücrelerin yerini alabilecek dopamin üreten hücreleri beyinde yeniden oluşturmak.

Tedavide “induced pluripotent stem cells (iPSCs)” adı verilen, yetişkin hücrelerinden (örneğin deri veya kan hücresi) yeniden programlanarak elde edilen bir kök hücre türü kullanılıyor. Embriyonik kök hücrelerden farklı olarak, iPSC’ler yetişkin hücrelerinden üretildiği için etik tartışmalar açısından farklı bir çerçevede değerlendiriliyor. Araştırmacılar bu hücrelerin dopamin üreten beyin hücrelerine güvenilir biçimde olgunlaşabileceğini düşünüyor.

Cerrahi işlem sırasında beynin hareketle ilişkili bir bölgesi olan bazal gangliaya, MRI rehberliğinde hücre implantasyonu yapılıyor. Hastalar 12-15 ay boyunca yakından izlenerek Parkinson’s belirtilerindeki değişimler ve olası yan etkiler (örneğin aşırı hareketler/diskinezi veya enfeksiyon gibi) takip ediliyor. Güvenlik ve uzun dönem sonuçlar için izlemin beş yıla kadar sürmesi planlanıyor.

Keck Medicine of USC, ABD’de bu çok merkezli çalışmaya katılan üç noktadan biri. Çalışmada orta ile orta-ileri düzey Parkinson’s hastalığı olan 12 katılımcı yer alıyor. RNDP-001 adı verilen hücre tedavisi Kenai Therapeutics tarafından üretiliyor; ayrıca ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) Phase 1 REPLACE™ klinik çalışmasına “fast-track” (hızlandırılmış değerlendirme) statüsü vermiş durumda.