Yeni araştırma, periostin proteininin pankreas kanserinin sinirler boyunca yayılmasına nasıl zemin hazırladığını ortaya koyuyor. Tümörün çevresini yeniden “inşa ederek” hem metastaz riskini artırdığı hem de tedavilere karşı koruyucu bir bariyer oluşturduğu gösterildi.
Brezilya’dan bir araştırma ekibi, pankreas kanserinin daha erken evrelerde nasıl yayılma yeteneği kazandığını anlamaya yönelik önemli bir ipucu buldu. Molecular and Cellular Endocrinology dergisinde yayımlanan çalışmaya göre tümör çevresindeki bazı hücreler, periostin adlı proteini artırarak kanser hücrelerinin yakındaki sinirlere doğru ilerlemesine yardımcı olabiliyor.
Periostin sinir istilasını nasıl kolaylaştırıyor?
Araştırmacılar, tümörün “tek başına” hareket etmediğini; çevresindeki sağlıklı dokuyu kendi lehine yeniden programlayabildiğini vurguluyor. Özellikle pankreastaki stellat hücrelerin yüksek periostin üretimiyle, dokuların iskeleti sayılan hücre dışı matriste (extracellular matrix) yeniden düzenleme tetiklendiği belirtiliyor. Bu yeniden şekillenme, kanser hücrelerinin dokular arasında yol bulup sinirlere ulaşmasını kolaylaştırıyor.
Sinirlere girip sinir boyunca ilerleme (perinöral invazyon) pankreas kanserinde hem şiddetli ağrıyla ilişkili olabiliyor hem de hastalığın saldırganlığının bir göstergesi kabul ediliyor. Sinir hatları, kanser hücreleri için adeta “otoyol” işlevi görerek vücudun farklı bölgelerine yayılımı (metastaz) kolaylaştırabiliyor.
Çalışma ayrıca, tümör çevresinde gelişen yoğun ve lifli dokunun (desmoplastik reaksiyon) tedavileri zorlaştıran bir bariyer oluşturduğunu hatırlatıyor. Bu sert ve iltihaplı mikroçevre, kemoterapi ve immünoterapi ilaçlarının tümöre nüfuzunu azaltabiliyor. Araştırmacılara göre periostini hedeflemek veya periostin üreten hücrelerin etkisini azaltmak, sinir invazyonu başlamadan önce yayılımı yavaşlatabilecek yeni tedavi stratejilerine kapı aralayabilir.
Ekip, başka kanser türlerinde periostini bloke etmeye yönelik antikorların klinik çalışmalarda test edildiğini; benzer yaklaşımların pankreas kanserinde işe yarayıp yaramayacağının da ileride araştırılabileceğini belirtiyor. Amaç, tümör yayılma yollarını daha erken aşamada kesebilecek daha “hassas” (kişiselleştirilmiş) tedavilere yaklaşmak.
Kaynaklar ve Bağlantılar:
- agencia.fapesp.br/study-reveals-protein-linked-to-spread-of-pancreatic-cancer-through-nerves/56934
- doi.org/10.1016/j.mce.2025.112678
