Pandemi: Şehirleri Haftalar İçinde Sardı

Yeni simülasyonlar, pandeminin ABD şehirlerinde yalnızca birkaç haftada yaygın dolaşıma girdiğini gösteriyor. Columbia University Mailman School of Public Health ekibine göre pandemide hava yolu trafiği, günlük işe gidiş gelişten daha belirleyici bir rol oynadı.

Columbia University Mailman School of Public Health araştırmacıları, 2009’daki H1N1 grip pandemisi ile 2020’deki COVID-19 pandemisinin ABD genelinde nasıl yayıldığını gelişmiş bilgisayar simülasyonlarıyla yeniden canlandırdı. Proceedings of the National Academy of Sciences’ta yayımlanan çalışma, iki pandeminin ABD metropol alanları arasında nasıl ilerlediğini doğrudan karşılaştıran ilk analiz olarak öne çıkıyor.

Araştırma, her iki salgının da çoğu büyükşehirde “erken uyarı” mekanizmaları ve resmi önlemler devreye girmeden önce, birkaç hafta içinde geniş ölçekte dolaşıma girdiğine işaret ediyor. H1N1’in ve COVID-19’un izlediği güzergâhlar birebir aynı olmasa da New York ve Atlanta gibi büyük merkezlerin ortak “aktarış düğümleri” olarak yayılımı hızlandırdığı görüldü.

Pandemi yayılımında hava trafiği öne çıkıyor

Model; hava yolculuğu, günlük ulaşım/işe gidiş-geliş hareketleri ve “süper yayıcı” olaylar gibi etkenleri bir arada hesaba kattı ve ABD’de 300’den fazla metropol alanını kapsadı. Sonuçlar, hızlı ulusal yayılımda hava yolculuğunun, şehir içi ve şehirler arası rutin hareketliliğe kıyasla daha büyük bir paya sahip olduğunu gösteriyor. Ayrıca yayılımın öngörülemez biçimde dalgalanması, gerçek zamanlı tahminleri belirgin şekilde zorlaştırıyor.

Kıdemli yazar Sen Pei’ye göre, bu hız ve belirsizlik erken tespit ile kontrolün neden bu kadar güç olduğunu açıklıyor. Çalışma, atık su (wastewater) izlemenin erken uyarı aracı olarak daha geniş kapsama alanına yayılmasının ve etkili enfeksiyon kontrol adımlarının, gelecekteki salgınların ilk evresini yavaşlatma potansiyeli taşıdığına dikkat çekiyor.

Ekip ayrıca yaklaşımın yalnızca H1N1 ve COVID-19’la sınırlı olmadığını; başka solunum yolu salgınlarının erken dönem coğrafi yayılımını incelemek için de esnek bir çerçeve sunduğunu vurguluyor. İnsan hareketliliği kritik olsa da demografi, okul takvimleri, kış tatilleri ve hava koşulları gibi faktörlerin de yayılımın seyrini etkileyebileceği belirtiliyor.

Kaynaklar ve Bağlantılar:

• doi.org/10.1073/pnas.2518051123