Deniz Buzu Tahmini: Erken Uyarı

Yeni bir deniz buzu tahmini yöntemi, Arktik deniz buzunun Eylül’de ne kadar kalacağını aylar öncesinden daha isabetli öngörmeyi hedefliyor. Araştırmacılar, uzun dönem iklim örüntülerini, mevsimsel döngüleri ve kısa vadeli hava dalgalanmalarını birleştirerek gerçek zamanlı deniz buzu tahmini başarımını artırdı.

Arktik deniz buzu, Güneş ışığını geri yansıtıp gezegeni serinletmesiyle iklim sisteminin kilit parçalarından biri. Okyanus dolaşımından atmosferin davranışına, hatta kutupların çok ötesindeki aşırı hava olaylarına kadar pek çok süreci etkiliyor. Ancak iklim değişikliğiyle birlikte deniz buzu hızla gerilerken, bilim insanları buz örtüsünün durumunu izlemek için “deniz buzu yayılımı” (SIE) gibi gerçek zamanlı ölçümlere daha çok yaslanıyor.

AIP Publishing’in yayımladığı Chaos dergisinde yer alan ve ABD ile Birleşik Krallık’tan araştırmacıların imza attığı çalışma, Arktik SIE için daha doğru, gerçek zamanlı bir öngörü yaklaşımı sunuyor. Yöntem özellikle Eylül ayına odaklanıyor; çünkü Arktik deniz buzunun yıl içindeki en düşük seviyeye indiği bu dönem, yıl boyunca biriken erimenin bir tür “toplam sonucu” gibi görülüyor.

Deniz buzu tahmini neden kritik?

Çalışmanın yazarlarından Dimitri Kondrashov’a göre daha güvenilir öngörüler, deniz buzuna bağımlı türlerin (örneğin kutup ayısı, fok ve mors) yaşam alanları üzerinden yerli Arktik topluluklarının avcılık pratikleri için önem taşıyor. Bunun yanı sıra gaz ve petrol faaliyetleri, balıkçılık ve turizm gibi ekonomik alanlarda da doğru ve erken bilgi; maliyetleri düşürüp riskleri azaltabilir.

Araştırmacılar deniz buzunu tek bir süreç gibi ele almak yerine, farklı hızlarda değişen ama birbirine bağlı etkilerin (uzun vadeli “iklim belleği”, yıllık mevsim döngüleri ve hızlı değişen hava koşulları gibi) ortak ürünü olarak modelledi. Bu etkileşimleri anlamak için National Snow and Ice Data Center verilerinden yararlanıldı ve 1978’e uzanan günlük ortalama SIE kayıtları analiz edildi.

Sistem, Eylül 2024’e ait gerçek zamanlı verilerle ve geçmiş yılların Eylül dönemleriyle test edildi. Sonuçlar, yöntemin hem haftalar-aylar ölçeğinde (subseasonal) hem de mevsimlik ölçekte deniz buzunun davranışını güvenilir biçimde yakaladığını gösterdi. Araştırmacılara göre model, 1 ila 4 ay önceden yapılan öngörülerde diğer yaklaşımlara kıyasla daha iyi performans sergiledi. Ekip, ilerleyen aşamada hava sıcaklığı ve deniz seviyesi basıncı gibi ek atmosferik/okyanusal değişkenleri de dahil ederek özellikle yaz aylarındaki hızlı değişimleri daha iyi yakalamayı amaçlıyor.

Kaynaklar ve Bağlantılar:

• AIP Publishing – Chaos (dergi makalesi haberde anılıyor)
• National Snow and Ice Data Center – Sea Ice Extent (SIE) veri setleri