Written by AÇIK BİLİM• 11 Şubat 2026• 19:22• Yaşam Bilimleri

GLP-1: Ozempic’te Büyük Kilo Kaybı Soruları

Cochrane’nin WHO için hazırladığı incelemeler, GLP-1 ilaçlarının (Ozempic ve benzerleri) obezitede belirgin kilo kaybı sağladığını gösteriyor. Ancak çalışmaların önemli kısmının ilaç üreticileri tarafından fonlanmış olması, uzun vadeli güvenlik verilerinin sınırlı kalması ve bulantı gibi yan etkiler GLP-1 için kritik soru işaretleri yaratıyor.

Cochrane tarafından yayımlanan ve Dünya Sağlık Örgütü’nün (WHO) talebiyle hazırlanan üç büyük derleme, GLP-1 sınıfı ilaçların obezitesi olan kişilerde plaseboya kıyasla anlamlı kilo kaybı sağladığı sonucuna varıyor. İncelemeler, bu ilaçların küresel obezite tedavisi kılavuzlarını şekillendirmede etkili olabileceğini; ancak kanıt tabanında hâlâ önemli boşluklar bulunduğunu vurguluyor.

GLP-1 ilaçları ne kadar kilo verdiriyor?

Derlemelerde üç ilaç öne çıkıyor: tirzepatide (Mounjaro, Zepbound), semaglutide (Ozempic, Wegovy, Rybelsus) ve liraglutide (Victoza, Saxenda). Bulgulara göre tirzepatide, 12–18 ayda ortalama yaklaşık %16 kilo kaybıyla en güçlü etkiyi gösteriyor; semaglutide 24–68 haftada ortalama yaklaşık %11’lik kayıpla onu izliyor. Liraglutide ise günlük enjeksiyonla daha mütevazı bir tablo çizerek ortalama %4–5 bandında kilo kaybı sağlıyor.

Araştırmacılar, etkinin genellikle tedavi sürdüğü müddetçe devam ettiğine işaret ediyor. Bununla birlikte, tedavi kesildiğinde kilo geri alımının uzun vadeli sürdürülebilirliği nasıl etkileyeceği sorusu net değil. Ayrıca, büyük kalp-damar olayları, yaşam kalitesi ya da ölüm gibi kritik sonlanımlarda ilaçlarla plasebo arasında “az ya da hiç fark” bulunduğu bildiriliyor.

Öte yandan yan etkiler daha sık: özellikle bulantı ve diğer sindirim sistemi şikâyetleri öne çıkıyor ve bazı katılımcılar bu nedenle tedaviyi bırakabiliyor. Ekip, uzun dönem güvenlik verilerinin sınırlı olmasının altını çizerek daha uzun süreli izlem çalışmalarına ihtiyaç olduğunu belirtiyor.

Derlemelerin en dikkat çekici uyarılarından biri, çalışmaların önemli bölümünün ilaç üreticileri tarafından fonlanması ve bazı denemelerde şirketlerin tasarım, yürütme, analiz ve raporlamada belirgin rol alması. Bu durum, olası çıkar çatışması riskleri nedeniyle daha bağımsız araştırmaların gerekliliğini artırıyor. Ayrıca erişim ve maliyet faktörleri (sigorta kapsamı, fiyatlar, ülkeler arası eşitsizlikler) gözetilmeden yaygın kullanımın sağlık eşitsizliklerini derinleştirebileceği vurgulanıyor; semaglutide ve tirzepatide için yüksek fiyatlar erişimi kısıtlarken, liraglutide’ın patent süresinin dolmasıyla daha ulaşılabilir hâle geldiği not ediliyor.