University of Bristol verilerine göre işlenmemiş gıdalara yönelenler, porsiyon küçültmeden günde ortalama 330 kalori daha az alıyor. Bu etki, “beslenme zekâsı” denilen ve bizi daha çok meyve-sebzeye yönelten doğal bir seçim mekanizmasıyla açıklanıyor.
University of Bristol liderliğindeki yeni bir analiz, işlenmemiş gıdalara dayalı beslenmenin beklenmedik bir sonucu olabileceğini gösteriyor: İnsanlar “daha az yemeye” çalışmadan da daha düşük kalori alabiliyor. Araştırmacılara göre ultra işlenmiş gıdaları (UPF) kesen katılımcılar, tabağı otomatik olarak daha çok meyve ve sebzeyle dolduruyor; toplamda daha fazla ağırlıkta yemek yeseler bile enerji alımları düşüyor.
Çalışma, ABD’de NIH bünyesinde Dr. Kevin Hall tarafından yürütülen “tamamen UPF” ve “tamamen işlenmemiş” diyetleri karşılaştıran klinik denemenin verilerini yeniden inceledi. Sonuçlara göre işlenmemiş diyet uygulayanlar, UPF tüketenlere kıyasla yemek miktarını (gram olarak) %50’den fazla artırdı; buna rağmen günlük kalori alımları ortalamada yaklaşık 330 kalori daha düşük seyretti. Ekip, insanların doğala yakın gıdalar sunulduğunda keyif, besleyicilik ve tokluk arasında daha “akıllı” seçimler yapabildiğini söylüyor.
Beslenme zekâsı neden meyve-sebzeye iter?
Araştırmacılar bu davranışı, vücudun vitamin-mineral ihtiyacını kapatmaya çalışan bir tür dengeleme süreciyle ilişkilendiriyor. Analize göre katılımcılar, besin öğesi yoğunluğu yüksek ama kalori yoğunluğu görece düşük olan meyve ve sebzelere yüklenerek olası “mikrobesin açıklarını” kapatıyor. Çalışmanın yazarları bu mekanizmayı, daha yüksek kalorili seçenekleri geri plana iten bir “mikrobesin dengeleme” etkisi olarak yorumluyor.
UPF tarafında ise tablo daha karmaşık: Ultra işlenmiş ürünler çoğu zaman “boş kalori” diye anılsa da, vitamin-mineral takviyesi (fortifikasyon) sayesinde bazı mikrobesinleri de aynı anda sağlayabiliyor. Araştırmacılara göre bu durum, kalori ile mikrobesin arasında işlenmemiş gıdalarda görülen “yararlı takası” zayıflatabilir; yani hem enerji hem mikrobesin tek pakette gelince, toplam kalori yükü artabilir.
Özetle çalışma, kilo yönetiminde sadece “ne kadar yediğimizin” değil, yediklerimizin nasıl üretildiğinin de seçimi yönlendirebileceğine işaret ediyor. Ekip, modern gıda ortamının bu içgüdüsel dengeyi bozabileceğini; daha doğal seçenekler arttığında ise insanların kendiliğinden daha düşük kalorili, daha besleyici tercihlere kayabileceğini vurguluyor.
Kaynaklar ve Bağlantılar:
- ScienceDaily haberi: https://www.sciencedaily.com/releases/2026/02/260204121547.htm
- Journal makalesi (The American Journal of Clinical Nutrition): https://doi.org/10.1016/j.ajcnut.2025.101183
- Landmark klinik deneme (PubMed): https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31105044
