Grönland köpekbalıkları birkaç yüzyıl yaşayabiliyor. Yeni çalışmalar, bu hayvanların göz dokusunda DNA onarım genlerinin daha aktif olduğunu gösterirken; kalpte yaşa bağlı izler olsa da organlar işlevini sürdürmeye devam ediyor.
Grönland köpekbalıkları, derin ve soğuk Kuzey Atlantik sularında yaşayan, yüzlerce yıl yaşayabilen dev deniz canlılarıdır. Son araştırmalar bu türün bazı organlarında yaşlanmanın tipik etkilerine karşı farklı stratejiler geliştirdiğine işaret ediyor; bazı dokular hasarı onarırken, bazıları zamanla biriken yaralara rağmen işlevini koruyor.
Grönland köpekbalığı gözlerinin sırrı
Araştırmacılar, 10 bireyin göz dokusunu inceleyerek, retinanın derin denizin loş ışığına uyum sağlayacak moleküler yapıları ve DNA onarım mekanizmalarını taşıdığını buldu. Lily Fogg ve ekibinin Nature Communications‘ta (5 Ocak 2026) yayımlanan çalışması, göz hücrelerinde DNA tamirini sağlayan genlerin yüksek aktivitesinin, dokunun uzun vadede sağlıklı kalmasına yardımcı olabileceğini öne sürüyor.
Diğer yandan, Alessandro Cellerino ve çalışma arkadaşlarının bioRxiv’de yayımladığı araştırma, Grönland köpekbalığı kalplerinin yaşla birlikte skar (yara) birikimi ve hücresel hasar belirtileri taşıdığını gösterdi. İlginç olan nokta, bu yara dokusuna rağmen kalbin pompa işlevini sürdürebilmesi; bu da hayvanların hasarla başa çıkmak için farklı koruyucu mekanizmalara sahip olabileceğini düşündürüyor.
Bilim insanları, bu farklı yanıtların neden organlar arasında değiştiğini tam olarak bilmiyor. Bir olasılık, göz gibi dokularda DNA tamirinin güçlendirilmesi; başka bir olasılık, kalpte hasarı tolere eden veya telafi eden hormonel ve hücresel yolların etkinliği. Araştırmacılar, Grönland köpekbalıklarının biyolojisinin insan yaşlanma süreçlerine ışık tutabileceğini söylüyor, ancak bu bilgilerin doğrudan tıbbi uygulamalara dönüşmesi için çok daha fazla çalışma gerekiyor. Ayrıca, canlı hayvanların korunması ve araştırma etik kuralları çerçevesinde dikkatli adımlar atılması gerektiği vurgulanıyor.
Not: Bu haber, Grönland köpekbalıklarının gözleri ve kalpleri üzerine yayımlanan araştırmalarda bildirilen bulgulara dayanır; çalışmaların bazıları hakemli dergide, bazıları ise ön baskı (bioRxiv) olarak paylaşılmıştır.
Kaynaklar ve Bağlantılar:
- L. G. Fogg et al., “The visual system of the longest-living vertebrate, the Greenland shark.” Nature Communications, 5 January 2026. https://www.nature.com/articles/s41467-025-67429-6
- E. Chiavacci et al., “Resilience to cardiac aging in Greenland shark Somniosus Microcephalus.” bioRxiv. Posted December 23, 2025. https://www.biorxiv.org/content/10.64898/2025.12.20.695706v1.full.pdf
- A. Sahm et al., “The Greenland shark (Somniosus microcephalus) genome provides insights into extreme longevity.” bioRxiv. Posted September 10, 2024. https://www.biorxiv.org/content/10.1101/2024.09.09.611499v1
