Written by AÇIK BİLİM• 11 Şubat 2026• 20:33• Yaşam Bilimleri

Karayip resiflerinde besin zinciri kısalıyor

Yeni bir çalışma, Karayip mercan resiflerinde besin zincirinin geçmişe göre belirgin biçimde kısaldığını gösteriyor. Araştırmacılara göre resiflerdeki besin zinciri, yaklaşık 7.000 yıl öncesine kıyasla yüzde 60–70 daha kısa; bu da balıkların kaynak için daha fazla rekabet etmesi anlamına gelebilir.

Karayipler’deki mercan resiflerinde besin zinciri eskisine göre daha kısa olabilir. Dominican Republic ve Panama kıyılarındaki resifleri inceleyen araştırmacılar, modern resiflerdeki besin zincirinin yaklaşık 7.000 yıl öncesine kıyasla yüzde 60–70 daha kısa olduğunu bildiriyor. Çalışma 11 Şubat’ta Nature’da yayımlandı.

Boston College’dan balıkçılık ekoloğu ve jeokimyacı Jessica Lueders-Dumont’a göre tabloyu etkileyen iki baskı öne çıkıyor: yaşam alanı kaybı ve aşırı avcılık. Araştırmacılar, bu baskıların bazı türleri ekosistemde farklı konumlara “itmiş” olabileceğini; daha fazla türün de daha sınırlı kaynaklar için birbirine rakip hale gelmiş olabileceğini söylüyor. Bu durum, besin kaynakları hızla azaldığında balıkların uyum sağlama kapasitesini düşürerek resifleri iklim ve insan etkileri karşısında daha kırılgan kılabilir.

Besin zinciri nasıl ölçüldü?

Ekip, zaman içinde beslenme ilişkilerini anlamak için balıkların iç kulağında bulunan ve denge ile işitmede rol oynayan otolit (kulak taşı) örneklerine baktı. Fosilleşmiş ve güncel otolitlerin şekli, hangi balık grubuna ait olduklarını ayırt etmeye yardım ediyor. Ayrıca araştırmacılar, otolitlerdeki azot izotoplarına (azotun “ağır” formu) bakarak canlıların besin zincirinde daha aşağıda mı yoksa yukarıda mı yer aldığını çıkardı: Üst yırtıcılarda ağır azot oranı daha yüksek, av türlerinde daha düşük oluyor.

Sonuçlar, geçmişte pek çok resif balığının daha “uzmanlaşmış” diyetlere sahip olabildiğine işaret ediyor: Örneğin küçük bir balık türü, belirli bir mercan üzerinde yaşayan belirli bir avla daha güçlü şekilde ilişkili olabiliyordu. Günümüzde ise hem besin zincirinin alt basamaklarında (resifin üretkenliği ve küçük canlı çeşitliliği) hem de üst basamaklarında (yırtıcılar) çeşitlilik kaybı yaşanması, türleri daha geniş alanda besin aramaya ve aynı kaynaklara yüklenmeye zorlayabilir.

Çalışma, yerel yönetimin etkisine dair bir ipucu da sunuyor: Balıkçılığın sıkı biçimde kontrol edildiği Panama’da, bazı “daha iyi korunmuş” resiflerin gıda ağlarının, denetimin daha zayıf olduğu Dominican Republic’teki resiflere kıyasla daha sağlıklı göründüğü aktarılıyor. Araştırmacılara göre bu, koruma ve sürdürülebilir avcılık politikalarının resif ekosistemlerine somut katkı sağlayabileceğini gösteriyor.