RUS-PAT ile 3B renkli tarama

Caltech ve USC araştırmacıları, RUS-PAT adlı yeni yöntemle insan vücudunun hem doku yapısını hem de damarların işleyişini aynı anda gösteren 3B renkli görüntüler üretiyor. RUS-PAT, radyasyon ya da kontrast boya kullanmadan bir dakikadan kısa sürede sonuç verebiliyor. Teknik; meme kanseri görüntüleme, diyabete bağlı sinir hasarı takibi ve beyin araştırmaları için umut vadediyor.

Caltech ve USC’den bir ekip, ultrason ile ışık tabanlı fotoakustik tomografiyi tek bir düzende buluşturarak, insan vücudunun içini 3B ve renkli biçimde görüntüleyebilen yeni bir tarama geliştirdi. Sistem, yumuşak dokunun anatomisini gösterirken aynı anda damarların aktivitesine (örneğin kanın ve oksijenlenmenin dağılımına) dair işlevsel ipuçları da sunuyor.

RUS-PAT neden önemli?

Günlük klinikte en yaygın araçlardan biri olan ultrason hızlı ve erişilebilir olsa da çoğunlukla sınırlı bir görüş alanında, daha çok doku şekline odaklanan görüntüler veriyor. Fotoakustik görüntüleme ise lazer ışığıyla dokudaki belirli molekülleri uyarıp ortaya çıkan ses dalgalarını ölçerek, damar ağını “optik renk” benzeri bir kontrastla görünür kılabiliyor; ancak doku yapısını tek başına ultrason kadar iyi ortaya koyamıyor.

Bu boşluğu kapatmak için geliştirilen yöntem, RUS-PAT (rotational ultrasound tomography, RUST + photoacoustic tomography, PAT) adını taşıyor. Araştırmacılar, ultrasonun yapısal bilgisini ve fotoakustiğin damarlara dair işlevsel bilgisini tek taramada birleştirerek “iki ayrı cihaz” karmaşasına gitmeden daha pratik bir yaklaşım hedefliyor.

Ekibin tasarımında, az sayıda yay biçimli dedektörün merkez etrafında dönmesi temel fikirlerden biri. Bu sayede çok daha karmaşık transdüser dizilerine ihtiyaç duymadan, geniş bir algılama geometrisi elde ediliyor. Mevcut sistemle yaklaşık 4 santimetre derinliğe kadar görüntü alınabildiği, ışığın endoskopik araçlarla taşınması halinde daha derin bölgelere erişimin de mümkün olabileceği belirtiliyor.

Çalışmada, taramanın bir dakikadan kısa sürede tamamlanabildiği ve yöntemin insan gönüllüler ile hastalarda birden fazla senaryoda denenerek uygulanabilirliğinin gösterildiği aktarılıyor. Araştırmacılara göre yaklaşım; meme kanserinde tümörün yerini ve biyolojik aktivite işaretlerini birlikte değerlendirmeye, diyabete bağlı nöropatide sinir yapısı ile oksijenlenmeyi aynı anda izlemeye ve beyin araştırmalarında anatomi ile kan akışı dinamiklerini beraber incelemeye kapı aralayabilir.

Kaynaklar ve Bağlantılar:

• www.sciencedaily.com/releases/2026/02/260204121550.htm
• www.caltech.edu/about/news/bringing-optical-color-to-ultrasound
• doi.org/10.1038/s41551-025-01603-5