Written by Kısa Haberci• 11 Şubat 2026• 08:01• Yaşam Bilimleri

Ultra-işlenmiş Gıdalar: Kalp Hastalığı Riski

Yeni bir ABD analizine göre ultra-işlenmiş gıdalar, kalp hastalığı riskinde dikkat çekici bir artışla ilişkilendirildi. NHANES verileri üzerinden yapılan çalışmada, ultra-işlenmiş gıdaları en çok tüketenlerde kalp krizi veya inme öyküsü görülme olasılığı daha yüksek çıktı.

Ultra-işlenmiş gıdalar (UPF), üretim sırasında doğal yapısından büyük ölçüde uzaklaştırılan; yağ, şeker, nişasta, tuz ve emülgatör gibi katkılar eklenen endüstriyel ürünler olarak tanımlanıyor. Gazlı içecekler, paketli atıştırmalıklar ve işlenmiş et ürünleri bu gruba örnek veriliyor. Metne göre ABD’de yetişkinlerin diyetinin yaklaşık %60’ı, çocukların ise yaklaşık %70’i bu tür ürünlerden oluşuyor.

Ultra-işlenmiş ve kalp hastalığı bağlantısı

Önceki araştırmalar, ultra-işlenmiş gıda tüketiminin metabolik sendromla (obezite, yüksek tansiyon, kolesterol bozuklukları ve insülin direnci gibi risklerin bir arada görülmesi) ilişkili olabileceğini göstermişti. Ayrıca iltihaplanma göstergelerinden biri olan “yüksek duyarlıklı C-reaktif protein” düzeyleriyle bağlantı rapor edilmişti. Ancak ultra-işlenmiş gıdaların doğrudan kalp-damar hastalığı riskiyle ilişkisini inceleyen ulusal ölçekte veri sınırlıydı.

Florida Atlantic University Charles E. Schmidt College of Medicine’dan araştırmacılar, bu soruya yanıt aramak için ABD Ulusal Sağlık ve Beslenme İnceleme Araştırması (NHANES) verilerini analiz etti. The American Journal of Medicine’da yayımlanan çalışmada 2021-2023 arasında toplanan, 18 yaş üstü 4.787 yetişkinin iki günlük beslenme kayıtları kullanıldı; katılımcıların toplam kalorilerinin ne kadarının ultra-işlenmiş gıdalardan geldiği hesaplandı ve tüketim düzeyine göre gruplara ayrıldı.

Çalışmada kalp-damar hastalığı, katılımcıların “kalp krizi veya inme geçirdim” şeklindeki öz-bildirimine göre tanımlandı. Yaş, cinsiyet, ırk/etnisite, sigara kullanımı ve gelir gibi etkenler hesaba katıldıktan sonra, ultra-işlenmiş gıda tüketimi en yüksek grupta olanların, en düşük gruba kıyasla kalp krizi veya inme öyküsüne sahip olma riskinin %47 daha yüksek olduğu bildirildi.

Araştırmacılar, ultra-işlenmiş gıdaların azaltılmasının yalnızca bireysel tercihlere bırakılmasının zor olabileceğini; erişilebilir ve uygun fiyatlı sağlıklı seçenekler yaratmanın da önemli olduğunu vurguluyor. Bulguların kesinleşmesi için randomize, büyük ölçekli çalışmaların gerektiği belirtilirken; hekimlerin bugünden itibaren hastalarına ultra-işlenmiş gıda tüketimini azaltmayı, diğer kanıta dayalı yaşam tarzı değişiklikleri ve gerekli tedavilerle birlikte önerebileceği ifade ediliyor.