Depresyon Parkinson öncesi uyarı mı?

Yeni bir çalışma, depresyonun Parkinson hastalığı ve Lewy cisimcikli demans tanısından yıllar önce daha sık görülebildiğini gösteriyor. Araştırmacılara göre depresyon, yalnızca kronik hastalık yüküne verilen psikolojik bir tepki değil; erken beyin değişiklikleriyle ilişkili olabilir.

Parkinson hastalığı (PD) ve Lewy cisimcikli demans (LBD) için kesin bir tedavi olmasa da, depresyonun erken fark edilmesi hastaların yaşam kalitesini ve bakım süreçlerini iyileştirebilir. General Psychiatry dergisinde yayımlanan yeni çalışma, depresyonun bu iki hastalığın tanısından önce sık görüldüğüne ve tanıdan sonra da yüksek seyrettiğine dair bugüne kadarki en ayrıntılı uzun dönemli kanıtlardan birini sunuyor.

Depresyon tanıdan yıllar önce artıyor

Araştırmacılar, Danimarka’nın ulusal sağlık kayıtlarını kullanarak 2007–2019 arasında PD veya LBD tanısı alan 17.711 kişiyi geriye dönük olarak inceledi. Bu grup; yaş ve cinsiyet açısından benzer, ancak romatoid artrit, kronik böbrek hastalığı ve osteoporoz gibi başka uzun süreli hastalıkları olan kişilerle karşılaştırıldı.

Sonuçlar belirgin bir örüntüye işaret etti: PD veya LBD geliştiren kişilerde depresyon daha erken dönemde ve daha sık ortaya çıkıyordu. Depresyon riski tanıdan önceki yıllarda kademeli olarak yükseliyor, özellikle tanıdan önceki üç yılda en yüksek düzeye ulaşıyordu. Tanı sonrasında da depresyon görülme oranı karşılaştırma gruplarına göre daha yüksek kalmaya devam etti.

Çalışmanın dikkat çeken noktalarından biri, bu artışın yalnızca “kronik hastalıkla yaşamanın duygusal yükü” ile tam olarak açıklanamaması. Benzer ölçüde işlev kaybı yaratabilen diğer uzun süreli hastalıklarda aynı ölçüde güçlü bir depresyon artışı görülmedi. Bu da depresyonun, erken dönemde başlayan nörodejeneratif (sinir sistemi yıpranmasıyla ilişkili) değişimlerle bağlantılı olabileceği ihtimalini güçlendiriyor.

Örüntü LBD için daha da belirgindi: Depresyon oranları hem tanı öncesinde hem tanı sonrasında Parkinson’a kıyasla daha yüksekti. Araştırmacılar, hastalığın ilerleme biçimi ve beyin kimyasındaki farklılıkların bu tabloya katkıda bulunabileceğini belirtiyor. Yazarlar ayrıca her depresyon yaşayan kişinin Parkinson veya demans geliştireceği anlamına gelmediğini vurguluyor; ancak ileri yaşta ilk kez ortaya çıkan depresyonda daha dikkatli izlem ve sistematik taramanın önemli olabileceğini söylüyor.

Kaynaklar ve Bağlantılar:

• General Psychiatry (çalışmanın yayımlandığı dergi)
• Danimarka ulusal sağlık kayıtları (çalışmada kullanılan veri kaynağı)